ارزیابی پیشران‏ های توسعه گردشگری در روستای آلمان شهرستان رشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس اقتصاد کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

چکیده

گردشگری روستایی یکی از حوزه های اصلی گردشگری است. شناسایی و اولویت بندی پیشران های توسعه گردشگری روستایی دغدغه مراکز تصمیم سازی و تصمیم گیری راهبردی در حوزه گردشگری است و برنامه ریزی آگاهانه مبتنی بر شناخت این پیشران ها راهگشای توسعه روستاها می باشد. روستای آلمان در نزدیکی شهر رشت و بزرگراه رشت- بندر انزلی، از موقعیت جغرافیایی مناسب و ظرفیت های بی نظیری جهت توسعه گردشگری روستایی برخوردار است. در این پژوهش، با طراحی درخت تصمیم جامع با شش معیار و 36 زیرمعیار، پیشران‌های اثرگذار بر توسعه گردشگری در این روستا، شناسایی شد. همچنین، فرایند سلسله مراتبی فازی کروی (SFAHP) جهت اولویت بندی پیشران های اثرگذار بر توسعه گردشگری روستایی به کار رفت. داده های مورد نیاز از طریق تکمیل پرسشنامه مقایسه های زوجی توسط 15 نفر از خبرگان حوزه گردشگری استان گیلان جمع آوری شد. نتایج نشان داد که در بین معیارهای درخت تصمیم، "توسعه اشتغال" با وزن نسبی 18.05 درصد، رتبه نخست اهمیت را دارا می باشد. همچنین، معیارهای "محیط زیستی- کالبدی" و "ظرفیت روستا" با وزن های نسبی 17.68 و 16.79 درصد به ترتیب در جایگاه دوم و سوم قرار دارند. در بین زیرمعیارهای مرتبط با "توسعه اشتغال" نیز "بهبود فرصت های شغلی مرتبط با گردشگری"، "سرمایه گذاری در آموزش نیروی انسانی بومی مورد نیاز برای توسعه خدمات و فعالیت های گردشگری"، و "ایجاد و توسعه بوم گردیها" به ترتیب سه زیرمعیار پراهمیت در راستای تحقق توسعه گردشگری روستایی می باشند. حمایت و مانع زدایی حاکمیت به منظور نقش آفرینی بیشتر بخش خصوصی در گردشگری روستایی می تواند توسعه اشتغال و بهبود ظرفیت ها و زیرساختهای گردشگری روستایی را به همراه داشته باشد. افزایش سطح آگاهی و توانمندسازی روستاییان در کنار مشارکت دادن آنها در فرایند توسعه گردشگری روستایی از الزامات موفقیت در پیشبرد هدفهای توسعه ای این بخش است.

کلیدواژه‌ها


آرایش، محمدباقر (1395). سازوکارهای توسعه گردشگری روستایی در حوزه طبیعی (مطالعه موردی روستای حیدرآباد، شهرستان ایلام)، روستا و توسعه، 19(4)، 121-141. https://doi.org/10.30490/rvt.2017.59482
اعظمی، امیر، حشمتی­جدید، مهدی، سلیمانی، عادل، و حسنی علی­بیگی، امیر (1395). تبیین اثرات گردشگری بر توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی روستای ریجاب از توابع شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه). میراث و گردشگری، 1(1)، 24-42. https://www.magiran.com/volume/119775
امامی، سیده فاطمه، دربان آستانه، علیرضا، رضوانی، محمد رضا، و قدیری معصوم، مجتبی (1401). تحلیل فضایی عوامل موثر بر گردشگری روستایی اجتماع­محور (مطالعه موردی: مناطق روستایی استان گیلان)،  آمایش جغرافیایی فضا، 12(1)، 97-113.  https://gps.gu.ac.ir/article_152683.html
ایمانی، بهرام، رحمتی، منصور و مهدی­زاده، محمدباقر (1400). تحلیل دیدگاه جوامع روستایی درباره عوامل بازدارنده و پیش­برنده توسعه گردشگری روستایی (نمونه پژوهش: روستاهای شهرستان نیر. برنامه­ریزی فضایی)، 11(3)، 95-116.   https://doi.org/10.22108/sppl.2021.128362.1575
بهادرانی، بتول، مرادی، محمود، ضیائی، محمود، و اکبراقلی، فرحناز (1403). خوشه­بندی روستاهای دارای پتانسیل گردشگری در شهرستان طبس. روستا و توسعه پایدار فضا، 5(1)، 113-129. https://doi.org/10.22077/vssd.2023.6332.1184
بیضائی، میترا، و صداقتی، عاطفه (1398). برنامه‌ریزی توسعة گردشگری پایدار: شناسایی عناصر پایه و ارزیابی وضعیت (مطالعة موردی: شهرستان بجنورد)، جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی، 30(1)، 111-126. https://doi.org/10.22108/gep.2019.116360.1139
پورجعفر، محمدرضا، محمودی­نژاد، هادی، ایلکا، شاهین و عاقبت­بخیر، حامد (1391). فراتحلیلی از ارزیابی رویکردهای توسعه گردشگری روستایی با تاکید بر تحلیل عوامل راهبردی (SWOT). علوم و تکنولوژی محیط­زیست، 14(2)، 61-79. https://jest.srbiau.ac.ir/article_549.html
تقیلو، علی­اکبر، سلطانی، ناصر، و آفتاب، احمد (1395). پیشران­های توسعه روستاهای ایران. برنامه­ریزی و آمایش فضا، 20(4)، 1-28. https://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-5316-fa.html
ثقفی­اصل، صادق، و افراخته، حسن (1402). بسترهای حاکم و پیامدهای حاصل از توسعه گردشگری بر مبنای مزیت­های رقابت­پذیری در ناحیه روستایی رودبار قصران. روستا و توسعه پایدار فضا، 4(3)، 20-38. https://doi.org/10.22077/vssd.2022.5392.1114
حجاریان، احمد (1402). اثرات گردشگری خلاق بر پایداری سرمایه­های معیشتی خانوارهای روستایی منطقه ارسباران. روستا و توسعه پایدار فضا، 4(2)، 22-36. https://doi.org/10.22077/vssd.2023.5664.1133
حسین­زاده، عرفانه، شمسی­الدینی، علی، قربانی­نژاد، ریباز، و توکلان، علی (1402). شناسایی سازه­های مؤثر بر نقش گردشگری خوراک در توسعه پایدار سکونتگاه­های روستایی استان مازندران. روستا و توسعه پایدار فضا، 4(4)، 113-131. https://doi.org/10.22077/vssd.2023.6244.1180
 خداپناه، کیومرث (1402). تحلیل عوامل مؤثر و پیش­برنده توسعه گردشگری روستایی از دیدگاه روستاییان مطالعه موردی: دهستان حیران، شهرستان آستارا. برنامه­ریزی توسعه کالبدی، 8(1)، 103-116. https://doi.org/10.30473/psp.2023.64008.2605
خسروجردی، مدینه، و نوری­پور، مهدی (1395). تحلیل نگرش روستاییان نسبت به گردشگری روستایی با استفاده از نظریه رفتار برنامه­ریزی شده، (مورد مطالعه: بخش درودزن شهرستان مرودشت). برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 5(19)، 153-174. https://doi.org/10.22080/jtpd.2017.1435
راستای، عبدالقادر، هادیانی، زهره، و طیب­نیا، سید هادی (1400). تحلیل اثرات گردشگری بر جامعه میزبان نواحی روستایی (مورد مطالعه: روستای تمین در شهرستان میرجاوه). روستا و توسعه پایدار فضا، 2(4)، 57-78. https://doi.org/10.22077/vssd.2022.4770.1042
رحیمی­پور، بهاره، ظاهری، محمد و کریم­زاده، حسین (1399). شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر بر توسعه پایدار گردشگری روستایی با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: روستاهای هدف گردشگری شهرستان سقز). برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، 35، 90-111.  https://doi.org/10.22080/jtpd.2021.19834.3383
رضایی، پژمان (1397). ارزیابی میزان پایدار گردشگری روستایی: مطالعه موردی دهستان هوره، استان چهارمحال و بختیاری. روستا و توسعه، 21(4)، 159-135. https://doi.org/10.30490/rvt.2019.85229
رضوانی، محمدرضا، فرجی سبکبار، حسنعلی، دربان آستانه، علیرضا، و کریمی، سیدهادی (1396). شناسایی و اعتبارسنجی عوامل و شاخص‌های کیفیت محیطی مؤثر در برندسازی مقاصد گردشگری روستایی با استفاده از روش تحلیل محتوا (مورد مطالعه: منطقه قومی‌فرهنگی اورامانات در استان‌های کردستان و کرمانشاه). پژوهش­های روستایی، 2(8)، 318-345. https://doi.org/10.22059/jrur.2017.62675
 سوگندی، فاطمه (1402). بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی با تمرکز به نقش ویروس کرونا (مطالعه موردی روستای بوژان شهرستان نیشابور). راهبردهای توسعه روستایی، 10(1)، 95-111. https://doi.org/10.22048/rdsj.2022.330043.2002
عظیمی، نورالدین، و علیدوست، غزل (1399). بررسی توان­های گردشگری روستایی و موانع توسعه آن در شهرستان لاهیجان. مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، 15(2)، 467-482. https://sanad.iau.ir/Journal/jshsp/Article/1031804
قلمی چراغتپه، مژگان، دربان آستانه، علیرضا، و خراسانی، محمدامین (1400). شناسایی و تحلیل پیشران­های توسعه گردشگری روستایی (مورد مطالعه: شهرستان ارومیه). آینده­پژوهی ایران، 6(2)، 221-244. https://doi.org/10.30479/jfs.2022.15806.1307
کدیور، علی اصغر (1396). بررسی قابلیت­های گردشگری روستایی در استان خراسان رضوی. روستا و توسعه، 20(1)، 1-23. https://doi.org/10.30490/rvt.2017.59485
محمدی، کریم، محمدزاده نصیرآبادی، مهناز، و شرقی، طاهره (1398). شناسایی و بررسی عوامل موثر بر توسعه پایدار گردشگری روستایی (مطالعه موردی: روستای زرآباد بخش الموت شرقی قزوین). راهبردهای توسعه روستایی، 6(4)، 427-443. https://doi.org/10.22048/rdsj.2020.204571.1820
مرکز آمار ایران (1390). نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن- شهرستان رشت. تهران: مرکز آمار ایران.
نجفی­پور، امیرعباس، فروزانفر، محمدحسین و حقیقت قهفرخی، فرزانه (1394). بررسی روندهای آتی گردشگری ایران و ارتباط آن با علم آینده پژوهشی، دومین کنفرانس بین­المللی آینده پژوهی، مدیریت و توسعه اقتصادی، مشهد، ایران.https://civilica.com/doc/503830/
نوری­پور، مهدی، درخشان، الهام، و شریفی، زینب (1397). اثرات توسعه گردشگری در روستاهای بخش مرکزی شهرستان بویراحمد. راهبردهای توسعه روستایی، 5(4)، 427-440. https://doi.org/10.22048/rdsj.2019.134843.1739
 
References
Alam, Md.S., and Paramati, S. R. (2016). The impact of tourism on income inequality in developing economies: Does Kuznets curve hypothesis exist? Annals of Tourism Research, 61, 111-126. https://doi.org/10.1016/j.annals.2016.09.008
Arayesh, M.B. (2016). Mechanisms of Rural Tourism with Emphasis on the Natural Tourism: A Case Study of Heidarabad Village, Ilam County of Iran. Village and Development, 19(4), 121-141. https://doi.org/10.30490/rvt.2017.59482 (In Persian)
Avcikurt, C., Dinu, M.S., Hacioglu, N., Efe, R., and Soykan, A. (2015). Tourism, environment and sustainability. Sofia: St. Kliment Ohridski University Press. https://www.academia.edu/21382251/Tourism_Environment_and_Sustainability
Azami, A., Heshmati Jadid M., Sulaimany, A., & Alibaygi, A. (2016). Explanation of tourism effects to Sustainable Rural Development: (Case Study: Ryjab village in Dalahoo city, kermanshah province). Journal of Heritage and Tourism, 1(1), 24-42. https://www.magiran.com/volume/119775 (In Persian)
Azimi, N., & Alidoust, GH. (2020). Opportunities and Challenges of rural tourism development in Lahijan County, Iran. Journal of Studies of Human Settlements Planning, 15(2), 467-482. https://sanad.iau.ir/en/Journal/jshsp/Article/1031804 (In Persian)
Bahadrani, B., Moradi, M., Ziaee, M., & Akbaragheli, F. (2024). Clustering of villages with tourism potential in Tabas County. Quarterly Journal of Village and Space Sustainable Development, 5(1), 113-129. https://doi.org/10.22077/vssd.2023.6332.1184 (In Persian)
Beyzaie, M., & Sedaghat, A. (2019). Sustainable tourism development planning: Identifying basic elements and assessing status (Case study: Bojnord County). Geography and Environmental Planning, 30(1), 111-126. https://doi.org/10.22108/gep.2019.116360.1139(In Persian)
Briedenhann, J. and Wickens, E. (2004). Tourism routes as a tool for the economic development of rural areas-vibrant hope or impossible dream?, Tourism Management, 25, 71-79. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(03)00063-3
Chen, S., Sotriadis, M., and Shen SH. (2023). The influencing factors on service experience in rural tourism: An integrated approach. Tourism Management Perspective, 47(101122), 1-13. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2023.101122
El-Gohary, H. (2016). Halal tourism, is it really Halal?, Tourism Management Perspectives, 19, 124-130. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2015.12.013
Emami, S.F., Darban Astaneh, A.R., Rezvani, M.R., & Ghadiri Masoom, M. (2022). Spatial analysis of community-based tourism status Case study: rural areas of Guilan province. Geographical Planning of Space Quarterly Journal, 12(1), 97-113. https://doi.org/10.30488/gps.2021.285265.3403(In Persian)
Emrouznejad, A. and Ho, W. (2018). Fuzzy analytic hierarchy process, CRC Press, Taylor & Francis Group. https://doi.org/10.1201/9781315369884
Future Market Insights (2023). Rural tourism industry outlook (2023 to 2033), https://www.futuremarketinsights.com/reports/rural-tourism-market
Ghalami Cheraghtapeh, M., Darban Astaneh, A., & Khorasani, M. (2022). Identifying and analyzing the drivers of rural tourism development (Case study: Urmia City). Journal of Iran Future Studies, 6(2), 221-244. https://doi.org/10.30479/jfs.2022.15806.1307(In Persian)
Gündoğdu, F.K., and Kahraman, C., (2019), A novel spherical fuzzy analytic hierarchy process and its renewable energy application, Soft Computing, 24, 4607-4621. https://doi.org/10.1007/s00500-019-04222-w
Hajarian, A. (2023). Evaluation of the effects of creative tourism on the sustainability of livelihood capital of rural households in Arsbaran region. Quarterly Journal of Village and Space Sustainable Development, 4(2), 22-36. https://doi.org/10.22077/vssd.2023.5664.1133(In Persian)
Hjalager, A.M., Kwiatkowski, G., and Ostervig Larsen, M. (2018). Innovation gaps in Scandinavian rural tourism. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 18(1), 1-17. https://doi.org/10.1080/15022250.2017.1287002
Hosseinzadeh, E., Shamsoddin, A., Ghornaninezhad, R., & Tavakolan, A. (2023). Identifying the effective structures on the role of food tourism in the sustainable development of rural settlements in Mazandaran province. Quarterly Journal of Village and Space Sustainable Development, 4(4), 113-131. https://doi.org/10.22077/vssd.2023.6244.1180 (In Persian)
Imani, B., Rahmati, M., & Mehdizadeh, M.B. (2021). Analyzing the perspective of rural communities in relation to the factors deterring and promoting the development of rural tourism (case study: Villages of Nir City). Spatial Planning, 11(3), 95-116. https://doi.org/10.22108/sppl.2021.128362.1575(In Persian)
Iran Statistics Center (2013). The results of the general population and housing census - Rasht County. Tehran: Iran Statistics Center. (In Persian)
Kadivar, A.A. (2017). A Survey on Potentials of Rural Tourism in Razavi Khorasan Province of Iran. Village and Development, 20(1), 1-23. http://rvt.agri-peri.ac.ir/article_59485.html (In Persian)
Kastenholz, E., Carneiro, M.J., Marques, C.P., and Loureiro, S.M.C. (2018). The dimensions of rural tourism experience: impacts on arousal, memory, and satisfaction. Journal of Travel & Tourism Marketing, 35(2), 189-201.  https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10548408.2017.1350617
Khodapanah, K. (2023). Analysis of Effective and Promoting Factors of Rural Tourism Development from the Perspective of Villagers (Case Study: Hiran District, Astara Township). Physical Social Planning, 10(1). https://doi.org/103-116.10.30473/psp.2023.64008.2605 (In Persian)
Khosrowjerdi, M., & Nooripoor, M. (2017). An analysis of the attitude of rural people toward rural tourism using planned behavior theory case study: Doroodzan District, Marvdasht County. Tourism Planning and Development, 5(4), 153-174. https://doi.org/10.22080/jtpd.2017.1435(In Persian)
Lane, B. (2009). Rural Tourism: An Overview, in The SAGE Handbook of Tourism Studies, (Ed. Tazim Jamal and Mike Robinson), California: SAGE Publications. https://sk.sagepub.com/reference/hdbk_tourism/n20.xml
Liu, CH., Dou, X., Li, J., and CAI, L. A. (2020). Analyzing government role in rural tourism development: An empirical investigation from China. Journal of Rural Studies, 23(79),177-188. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2020.08.046
Liu, Y.L., Chiang, J.T., and Ko, P.F. (2023). The benefits of tourism for rural community development, Humanities & Social Sciences Communications, 10(137), 1-12. https://doi.org/10.1057/s41599-023-01610-4
Lonel, B. (2013). The factors appearance and development of rural tourism, Annals of Faculty of Economics, University of Oradea, Faculty of Economics, 1(1), 750-758. http://anale.steconomiceuoradea.ro/volume/2013/n1/079.pdf
Mohammadi, K., Mohammadzadeh Nasirabadi, M., & Sharghi, T. (2020). Identifying and investigating factors affecting sustainable development of rural tourism (Case study: Zarrabad Village, East Alamut Section of Qazvin). Rural Development Strategies, 6(4), 427-443. https://doi.org/10.22048/rdsj.2020.204571.1820(In Persian)
Mohammadi, M., Majidi, A., and Hossieni, A. (2022). Tourism development in rural areas; systematic review of studies, Journal of Research & Rural Planning, 11(2), 101-118. https://dx.doi.org/10.22067/jrrp.v11i2.2201-1039
Nair, V., Munikrishnan, U.T., Rajaratnam, S.D., and King, N. (2015). Redefining rural tourism in Malaysia: a conceptual perspective, Asia Pacific Journal of Tourism Research, 23(3), 314-337. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10941665.2014.889026
Najafipour, A.A., Forozanfar, M.H. & Haqit Ghafarakhi, F. (2015). Examining the future trends of Iran's tourism and its relationship with the science of futurology. 2nd International Conference on Futurology, Management and Economic Development, Mashhad, Iran. https://en.civilica.com/doc/503830/ (In Persian)
Nooripoor, M., Derakhshan, E., & Sharifi, Z. (2019). The effects of tourism development on rural areas of the central district of Boyer-Ahmad township. Rural Development Strategies, 5(4), 427-440. https://doi.org/10.22048/rdsj.2019.134843.1739 (In Persian)
Nulty, P.M. (2004). Keynote Presentation: Establishing the Principles for Sustainable Rural Tourism, Rural Tourism in Europe: Experiences, Development and Perspectives, World Tourism Organization. https://www.institutobrasilrural.org.br/download/20120219145557.pdf
Okech, R., Haghiri, M., & George, B.P. (2012). A sustainable development alternative: an analysis with special reference to Luanda, Kenya, Sustainability, Special Issue: Tourism and Environment in the Shift of a Millenium: A Peripheral View, 6(3), 36-54. https://www.researchgate.net/publication/259182937_RURAL_TOURISM_AS_A_SUSTAINABLE_DEVELOPMENT_ALTERNATIVE_AN_ANALYSIS_WITH_SPECIAL_REFERENCE_TO_LUANDA_KENYA
Perales, R.M.Y. (2002). Rural Tourism in Spain, Annals of Tourism Research, 29(4), 1101-1110. https://www.academia.edu/4581705/Rural_tourism_in_Spain
Pourjaafar, M.R., Mahmoodi Nezhad, H., Aylka, SH., & Aghebat Bekheir, H. (2012). A Meta Analysis of Rural Tourism Development Evaluation with an Emphasis on Strategic Factors (SWOT). Journal of Environmental Sciences and Technology, 14(2), 61-79. https://jest.srbiau.ac.ir/article_549.html (In Persian)
Rahimipour, B., Zaheri, M., & Karimzadeh, H. (2021). Identification and analysis of key drivers affecting the sustainable development of rural tourism with a future research approach (Case Study: Tourism Destination Villages – Saqez County). Tourism Planning and Development, 35, 90-111. https://doi.org/10.22080/jtpd.2021.19834.3383(In Persian)
Rastae, A., Hadyani, Z., & Tayebnia, S.H. (2022). The effects analysis of tourism on the host community in rural areas (Case study: Tamin village in Mirjaveh County). Quarterly Journal of Village and Space Sustainable Development, 2(4), 57-78. https://doi.org/10.22077/vssd.2022.4770.1042(In Persian)
Rezaei, P. (2019). Assessing the Rural Tourism Sustainability: A Case Study of Horeh Sub-district in Chahar-Mahal and Bakhtiyari Province of Iran. Village and Development, 21(4), 135-159. https://doi.org/10.30490/rvt.2019.85229(In Persian)
Rezvani, M.R., Faraji Sabokbar, H.A., Darban Astaneh, A.R., & Karimi, S.H. (2017). Identification and validation of effective indicators and factors of environmental quality in branding of rural tourism destinations using thematic analysis method (Case: Ethno-cultural region of Oramanat in Kurdistan and Kermanshah Provinces). Journal of Rural Studies, 8(2), 318-345. https://doi.org/10.22059/jrur.2017.62675(In Persian)
Saaty, T.L., and Peniwati, K. (2008). Group Decision Making: Drawing out and Reconciling Differences. Pittsburgh, Pennsylvania: RWS Publications. ISBN 978-1-888603-08-8.
Saghafiasl, S., & Afrakhteh, H. (2023). Examining governing factors and impacts of tourism development based on competitiveness advantages: A case study of Rodbar Ghasran rural region. Quarterly Journal of Village and Space Sustainable Development, 4(3), 20-38. https://doi.org/10.22077/vssd.2022.5392.1114(In Persian)
Sogandi, F. (2023). Investigating the Effective Factors on the Development of Rural Tourism Focusing on the Role of Corona Virus (Case Study of Bozhan Village, Neishabour City). Rural Development Strategies, 10(1), 95-111. https://doi.org/10.22048/rdsj.2022.330043.2002 (In Persian)
Statista (2023). Travel and tourism market insights. https://www.statista.com/outlook/mmo/travel-tourism/worldwide
Taghilo, A.A., Soltani, N., & Aftab, A. (2017). Propellants of rural development in Iran. The Journal of Spatial Planning, 20(4), 1-28. https://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-5316-en.html (In Persian)
United Nation World Tourism Organization (2023). Tourism and Rural Development: A Policy Perspective, UNWTO, Madrid. https://www.e-unwto.org/doi/10.18111/9789284424306
Zyrianov, A.I., and Semiglazova, V.A. (2021). Rural tourism: from geographical constructs to models of development. Geography and Natural Resources, 42, 24-31. https://link.springer.com/article/10.1134/S1875372821010145