تحلیل تاثیر تغییرات اقلیمی بر امنیت مناطق روستایی (مورد مطالعه: استان کردستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار جغرافیای طبیعی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران.

3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

امروزه تغییرات آب و هوایی، علاوه بر فقر و کمبود منابع غذایی در مناطق روستایی، باعث افزایش شمار مهاجران شده است. ترسیم موضوع تغییرات آب و هوایی به عنوان یک دغدغه امنیتی باعث شده 70 درصد از کشورهای جهان صراحتاً اعلام نمایند که موضوع تغییرات آب و هوایی یک مسئله امنیتی برای آنها قلمداد می‌شود. در این راستا هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر تغییرات اقلیمی بر امنیت مناطق روستایی (مورد مطالعه: استان کردستان) می‌باشد. رویکرد حاکم بر فضای تحقیق کمی-کیفی و نوع تحقیق کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات پژوهش از دو طریق کتابخانه‌ای و میدانی (پرسشنامه) جمع‌آوری شده است. در این تحقیق از 10 نمایه فرین تحت تغییرات آب و هوایی به همراه 4 بعد امنیتی که در مجموع 40 شاخص استفاده شده است. به منظور ارزیابی شرایط آب و هوایی آینده استان کردستان از مدل HadGEM2-ES مبتنی روش ریزمقیاس نمایی MARKSIM طی دوره 2010 تا 2095 میلادی تحت دو سناریوی RCP4.5 و RCP8.5 مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین جهت تحلیل داده‌های پرسشنامه از نرم‌افزار SPSS استفاده شد. نتایج بررسی سناریوهای تغییرات اقلیمی نشان داد که در دو ایستگاه سنندج و سقز روند روزهای تابستانی افزایش و روزهای یخبندان کاهشی می‌باشد. نتایج شاخص‌های فرین بارش در استان کردستان نشان داد دگرگونی‌های آب و هوایی حجم بارشی که پیش از این طی سال پراکنده و پیاپی می بارید، طی چند روز به صورت فشرده و سنگین می‌بارد و بیشتر این بارش هم به صورت سیلاب و با آسیب‌زایی فراوان از منطقه بیرون می‌رود. در نهایت نتایج نشان از یک ارتباط قوی بین شاخص‌ها و نمایه‌های آب و هوایی با ابعاد امنیت در سطح معناداری (05/0)، با در نظر گرفتن سطح اطمینان و ارائه کران بالا و پایین وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


احمدی، محمود و داداشی رودباری، عباسعلی (1395). آثار ترکیبات بیوفیزیکی در شکل­گیری جزایر حرارتی شهری (مطالعه موردی شهر مشهد). سنجش از راه دور و GIS ایران، دوره 8، شماره 3، صص 39-58.
اخوان­کاظمی، مسعود، سادات حسینی، طیبه، بهرامی پور، فرشته (1398). واکاوی تاثیر تغییرات آب و هوایی بر امنیت بین المللی. فصلنامه مطالعات روابط بین­الملل، دوره 12، شماره 46، صص 9-39.
اسمعیل­نژاد، مرتضی (1400). واکاوی بازتاب تغییرات اقلیمی درامنیت غذایی زنان روستایی (مورد مطالعه: دهستان کوهک- ‌اسفندک در شهرستان سراوان). روستا و توسعه پایدار فضا، دوره 2، شماره 1، صص 1-16.
جاجرمی، کاظم، زهرا پیشگامی فرد، و حجت مهکویی (1392). ارزیابی تهدیدات زیست محیطی در امنیت ملی ایران. فصلنامه راهبرد، دوره 22، شماره 67، صص 193-230.
جلالی، محمد، افشاری، مریم، مزینانیان، زینب (1399). تأثیر ابعاد زیست محیطی تغییرات اقلیمی بر امنیت ملی. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره 22، شماره 9، صص 179-190.
جیرانی، فرزین، مرید، سعید (1397). مروری بر مفاهیم و اصول توسعه طرح‌های سازگاری با تغییر اقلیم، فصلنامه تحقیقات منابع آب ایران، دوره 14، شماره 2، صص 263-268.
خوش منش، بهنوش، پورهاشمی، سیدعباس، سلطانیه، محمد، هرمیداس باوند، داوود (1394). بررسی پیامدهای تغییر اقلیم از دیدگاه حقوق بشر. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره 17، شماره 4، صص 223-234.
رومی، فرشاد (1387). امنیت نظام بین­الملل در پرتو تغییرات آب و هوایی، فصلنامه سیاست خارجی، دوره 22، شماره 3، صص 755-788.
سازمان هواشناسی کشور (1399). داده­های هواشناسی کشور.
سالنامه آماری استانداری استان کردستان (1400). استانداری استان کردستان.
شمس پویا، محمدکاظم (1398). بررسی ابعاد توسعۀ شهری با هدف کاهش تغییرات آب وهوایی. وزارت راه و شهرسازی، شرکت مادر تخصصی عمران شهرهای جدید، کارگروه تحقیق و توسعه.
شیراوند، هنگامه، هاشمی، محمد ناصر (1395). بررسی اثرات تغییر اقلیم بر امنیت پایدار ملی. کنفرانس ملی پدافند غیر عامل و توسعه پایدار، تهران.
طهماسبی، اصغر، قادرمرزی، حامد، رحیمی، فردین، عزیزی، سمیه (1400). درک و استراتژی‌ سازگاری جوامع محلی شهرستان مشکین شهر نسبت به تغییرات اقلیمی. توسعه محلی (روستائی-شهری)، دوره 13، شماره 2، صص 609-637.
عزیزی، قاسم (1383)، تغییر اقلیم، تهران: نشر قومس.
کاویانی­راد، مراد، آفتابی، زکیه، ولی­زاده، حوا (1399). تبیین نسبت امنیت غذایی و امنیت زیست محیطی با تغییر اقلیم نمونه پژوهی: شهرستان جیرفت. دگرگونی ها و مخاطرات آب و هوایی، دوره 1، شماره 2، صص 21-39.
کاویانی­راد، مراد، طولابی­نژاد، میثم، رضائی، فرید (1399). بازتاب تغییر اقلیم بر امنیت مرزی، مورد مطالعه: روستاهای مرزی ثلاث باباجانی. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 20، شماره 57، صص 297-316.
کاویانی­راد، مراد، قنبرلو، عبدالله، دلالت، مراد (1396). تأثیر رویکرد پاسیفیک محور ایالات متحده بر امنیت جنوب غرب آسیا (با تأکید بر امنیت ملی ج.ا.ایران). فصلنامه بین المللی ژئوپلیتیک، دوره 13، شماره 45، صص 31-72.
کاویانی­راد، مراد، کریمی­پور، یدالله، فهمی، هدایت، کرمی، صادق (1396). تبیین پیامدهای امنیتی تغییر اقلیم نمونه موردی: حوضه آبریز مرکزی ایران. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 17، شماره 46، صص ۹۲-۷۳
کوهی، منصوره (1399). امنیت غذایی و نا امنی، سامانه غذایی و تغییر اقلیم. آب و توسعه پایدار، دوره 7، شماره 4، صص 88-91.
کیانی قلعه سرد، سروش، شهرکی، جواد، اکبری، احمد، سردار شهرکی، علی (1398). بررسی اثرات تغییراقلیم بر امنیت غذایی ایران". مخاطرات محیط طبیعی، دوره 8، شماره 22، صص 19-40.
محبی، عبدالحمید (1398). بررسی اثر تغییر اقلیم بر نیاز آبی نخیلات در منطقه اهواز. مجله پژوهش‌های حفاظت آب و خاک، دوره 26، شماره 4، صص 135-153.
معززی، فاطمه، موسوی، سید حبیب الله، یاوری، غلامرضا، باقری، مهرداد (1400). ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر امنیت غذایی و رفاه اقتصادی: مطالعه موردی دشت همدان- بهار. اقتصاد کشاورزی و توسعه، دوره 29، شماره 2، صص 249-292.
مؤیدی، معصومه، حیاتی، داریوش، کرمی، عزت­اله، رضائی مقدم، کورش (1400). واکاوی آسیب‌پذیری زنان روستایی از نوسانات اقلیمی: مورد مطالعه استان فارس. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 17، شماره 2، صص 81-97.
نه بندانی، علیرضا، سعادتی، مجتبی، گودرزی، مهدی، سلطانی، افشین (1400). تأثیر تغییر اقلیم بر امنیت غذایی ایران: پیش‌بینی پتانسیل عملکرد و تولید گیاهان زراعی استراتژیک کشور با استفاده از مدل SSM-iCrop2. به زراعی کشاورزی، دوره 23، شماره 4، صص 882-871.
Aggarwal, P. K., Singh, A. K (2010). Implications of global climatic change on water and food security. In C. Ringler, A. K. Biswas, and A. C. Sarah (Eds.), Global change: Impacts on water and food security. New York: Springer.
Bazzanaa, D, Foltz, J, Zhang, Y. 2022. Impact of climate smart agriculture on food security: An agent-based analysis. Food Policy. Volume 111. August 2022, 102304.
Duan, H, Wang, Sh, 2018. Potential impacts of China's climate policies on energy security. Environmental Impact Assessment Review. Volume 71. PP 94-101.
Feola, G., Lerner, A., Jain, M., Montefrio, M.J. and Nicholas, K. 2015. Researching farmer behaviour in climate change adaptation and sustainable agriculture: lessons learned from five case studies. Journal of Rural Studies. 39: PP 74-84.
Gohar, A.A., Cashman, A. and Ward, F.A. 2019. Managing food and water security in Small Island States: new evidence from economic modelling of climate stressed groundwater resources. Journal of Hydrology. 569. PP 239-251.
Scheffran, J. 2022. Climate Change: Human Security between Conflict and Cooperation, Encyclopedia of Violence. Peace & Conflict (Third Edition), Volume 2. PP 807-819.
Shisany. S, Mafongoy. P (2016). Adaptation to climate change and the impacts on household food security among rural farmers in uMzinyathi District of Kwazulu- Natal, South Africa, Food Security, 8(1), PP 1-12.
Smith, J.B., Schneider, S.H., Oppenheimer, M., Yohe, G.W., Hare, W., Mastrandrea, M.D, Magadza, C.H. 2009. Assessing dangerous climate change through an update of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) “reasons for concern”. Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(11): PP 4133-4137.
Van Vuuren, D.P., Edmonds, J.A., Kainuma, M., Riahi, K., Thomson, A.M., Hibbard, K., Hurtt, G.C., Kram, T., Krey, V., Lamarque, J.F., Masuri, T., Meinshausen, M., Nakicenovic, N., Smith, S.J., Rose, S. 2011. The representative concentration pathways: an overview. J. Clim. Change. 109: PP 5-31.
Wang, W.W. 2012. Three essays on climate change impacts, adaptation and mitigation in agriculture. Ph.D Dissertation, Texas AandM University.
Watts, C, Conger, J. 2022. Climate Change and National Security. Orbis. 66(2). PP 159-165.